COMPETENTIETOOLKIT

Revolution Slider Error: Slider with alias competentietool not found.
Maybe you mean: 'Home' or 'SPLISS-slider'

A. DOEL

De competentietoolkit is ontwikkeld voor het ondersteunen van organisatoren van sociale sportpraktijken, zowel sportclubs als (sport)organisaties, die (willen) inzetten op het ontwikkelen van competenties van jongeren die leven in maatschappelijk kwetsbare situaties door het opnemen van vrijwilligerswerk in de sport. Hierbij is het de bedoeling om te werken rond het herkennen, verwerven en versterken van competenties met jongeren in maatschappelijk kwetsbare situaties*.

Het werken rond ontwikkeling vraagt een geïntegreerde aanpak op verschillende niveaus. Het is mede daardoor dat deze competentietoolkit verschillende instrumenten verzamelt, gaande van praktische werkinstrumenten en handleidingen met meer informatie omtrent hoe je aan de slag kan met deze instrumenten tot inhoudelijke methodieken. Al deze instrumenten zijn terug te vinden bij het tabblad ‘TOOLKIT’ op deze website. Je kan ze er vrij downloaden opdat je er als sociale sportpraktijk mee aan de slag kan.

Competentietoolkit = verzameling van praktische werkinstrumenten, handleidingen en specifieke methodieken

*De setting waarbinnen deze competentietoolkit tot stand kwam richtte zich op jongeren die leven in maatschappelijk kwetsbare situaties. Dit sluit uiteraard niet uit dat deze niet van toepassing kunnen zijn op de algemene doelgroep jongeren.

B. TOOLKIT

De verschillende instrumenten van de competentietoolkit worden in een specifieke volgorde voorgesteld. Ze betekenen de te doorlopen stappen van een systematisch proces. Bij het doorlopen van de verschillende stappen, kan je bekijken of je het nodig en nuttig acht deze (verder) uit te diepen of vaststellen dat je deze reeds hebt ingezet in jullie sociale (sport)praktijk. Niet elke praktijk heeft immers nood aan elk instrument, in sommige sociale (sport)praktijken heeft men wellicht al enkele van deze stappen doorlopen en is meer ervaring aanwezig dan in andere. Aan te raden valt echter wel om bij elke stap stil te staan en te bekijken of en op welke manier dit voor jullie praktijk wordt ingevuld.

Het organisatorisch canvas + handleiding

Werken rond competentieontwikkeling bij jongeren via sport is pas zinvol wanneer de sportclub/sportorganisatie structureel ontwikkeld is en men niet met organisatorische problemen kampt (Buelens et al., 2016; Coalter, 2007). Het is dus van belang dat sportpraktijken eerst en vooral een duurzaam organisatorisch kader creëren. Om praktijken hierin te ondersteunen werd een praktische handleiding, alsook een tool ‘het organisatorisch canvas’ ontwikkeld.

Beide instrumenten zijn opgebouwd rond vijf bouwstenen, namelijk (1) doelstellingen, (2) samenwerkingen, (3) doelgroep, (4) middelen/ondersteuning, (5) evalueren en bijsturen. Elke bouwsteen is vervolgens voorzien van één of meerdere strategische vragen. In de praktische handleiding trachten we sociale sportpraktijken enkele handvatten te geven om de strategische vragen te kunnen beantwoorden zodoende te kunnen bouwen aan een duurzaam organisatorisch kader. Het organisatorisch canvas is hierbij een handig hulpmiddel om in één oogopslag een zicht te krijgen op de onderdelen die van essentieel belang zijn voor een sociale sportpraktijk en na te gaan waar eventuele bijsturing nodig is.

Organisatorisch canvas       Praktische handleiding
         

1. App ‘Competentiebarometer.be’

Om te werken aan het herkennen, verwerven en versterken van jongeren ontwikkelden we een online app: www.competentiebarometer.be. Deze app is zowel bestemd voor jongeren om te werken rond de ontwikkeling van bepaalde competenties als voor begeleiders om hen een hulpmiddel te bieden om de jongeren hierbij beter te kunnen begeleiden.

2. Handleiding

Naast de app werd een handleiding ontwikkeld met praktische informatie over hoe je aan de slag moet gaan met deze app, hoe je de resultaten moet interpreteren en tal van andere tips en tricks. Er werd zowel een handleiding voor de jongeren als voor de begeleiders ontwikkeld.

Handleiding jongeren                                      Handleiding begeleiders
                                                       

3. Hoe ga je een gesprek aan?

De app en handleiding zijn nuttige instrumenten voor het monitoren en evalueren van mogelijke (subjectieve) competentieontwikkeling, maar hoe breng je nu de juiste boodschap over naar de jongere(n), hoe ga je dit gesprek aan? Om hierbij te helpen werd de handleiding ‘reflectieleidraad’ ontwikkeld waarin enerzijds richtlijnen anderzijds feedbackregels terug te vinden zijn over hoe je een reflectiegesprek aangaat

Daarnaast ontwikkelden we bijkomend per competentie ook een steekkaart met extra tips die je kan meegeven aan de jongere(n) om rond deze competentie te werken. Deze tips staan niet in de app, maar geven je extra voeding voor je gesprek.

Handleiding: reflectieleidraad                                Steekkaarten
                                                               

Handleiding: werken rond groepsdynamica

Uit onderzoek (Buelens et al., 2016) en de praktijk blijk dat, naast het zichzelf inschatten, ook interacties met anderen een meerwaarde kunnen betekenen inzake de persoonlijke ontwikkeling van jongeren. Dergelijke interacties kunnen betekenen dat leeftijdsgenoten feedback geven aan elkaar en ontvangen van elkaar. In deze handleiding reiken we enkele methoden aan om dit als begeleider te faciliteren en op deze manier een bepaalde groepsdynamica te creëren.

C. ACHTERGROND

Tijdens het steunpunt beleidsrelevant onderzoek sport (periode 2012-2015) werden verschillende onderzoeken ondersteund vanuit de Vlaamse overheid. Na afloop dan dit steunpunt werden de verschillende onderzoeken aangemoedigd om de opgedane kennis te gaan valoriseren en vertalen naar tools die bruikbaar zijn voor de praktijk. De toolkit die aangeboden wordt via deze website is gebaseerd op het doctoraatsonderzoek van Evi Buelens, gepromoot door prof. dr. Marc theeboom, Prof. dr. Jikkemien Vertonghen en Prof. dr. Kristine De Martelaer. Op basis van de resultaten en aanbevelingen van dit onderzoek en op aanraden van verschillende praktijk- en beleidsvertegenwoordigers die we bij het onderzoek betrokken als klankbordgroep (namelijk ISB, JES, VSF, VTS, BX Brussels, Sport Vlaanderen, departement CJSM) kwamen we tot de huidige toolkit.
Concreet deden we binnen deze studie onderzoek naar de ontwikkelingwaarde van vrijwilligerswerk in de sport voor jongeren die leven in maatschappelijk kwetsbare situaties en welke de onderliggende mechanismen zijn die deze ontwikkeling kunnen faciliteren.  Meer informatie omtrent dit onderzoek vindt u hier.

Lees meer over het doctoraatsonderzoek

Voor de ontwikkeling van deze app deden we naast de bevindingen en conclusies binnen het doctoraatsonderzoek van Evi Buelens, in belangrijke mate ook beroep op de kennis die omtrent competentieversterking aanwezig is binnen de jeugdorganisatie JES vzw. Andere sectoren, zoals de jeugdwerksector, zetten namelijk al veel langer in op competentieontwikkeling van jongeren dan de sportsector. Binnen het jeugd(welzijns)werk gaat het dan vooral over jongeren die leven in maatschappelijk kwetsbare situaties. Er bestaat dan ook heel wat kennis en expertise hierover. Het is noodzakelijk om de aanwezige kennis en expertise inzake competentieontwikkeling binnen de jeugdwerksector te kunnen ontsluiten binnen de sportsector, welke steeds vaker ook sociale doelstellingen begint na te streven.

Binnen het doctoraatsonderzoek werden enkele projecten bestudeerd die de kennis vanuit de jeugdwerksector implementeerden binnen de sportsector (bv. Kort op de Bal[1]en twee Street Action-projecten die een animatorcursus in het jeugdwerk aanboden). Meer bepaald deden zij hiervoor beroep op de kennis en expertise van JES vzw. Programmaorganisatoren integreerden methodieken vanuit het jeugdwerk (bv. competentiemodel[2], verschillende animatierollen, cursus animator in het jeugdwerk) en hanteerden een ruimere focus op competentieontwikkeling, waarbij men jongeren niet enkel wou laten ontwikkelen tot trainer, maar waar men ook focuste op competenties die transfereerbaar kunnen zijn naar andere levensdomeinen. Van belang is evenwel om te melden dat de implementatie binnen deze projecten volledig in handen lag van organisaties uit het jeugdwerk. Om dit soort expertise echter te kunnen verankeren binnen de sportsector zelf, maken we nu werk van kennisoverdracht naar de betrokken sector zelf. Op deze manier kan de sportsector zelf worden geresponsabiliseerd en geïnspireerd om sociale sportprojecten beter te laten verlopen, beter te kunnen analyseren en desgevallend bij te sturen. Dit kan dan in samenwerking met de jeugdwerksector.

Het doctoraatsonderzoek van Evi Buelens toonde daarbij aan dat een samenwerking van de sportsector met de jeugdwerksector een duidelijke meerwaarde kan betekenen om sociale doelstellingen te bereiken. Samenwerking met de jeugdwerksector blijkt dus een zinvol middel om een ontwikkelingsproces te faciliteren.

[1] sport extended, JES vzw, 2013, p.89 e.v.

[2] sport extended, JES vzw, 2013, p.89 e.v. 

De theoretische en praktische kennis vertaalden we, zoals hierboven beschreven, naar verschillende instrumenten. Deze werden door de project- en stuurgroep, een centrum voor duidelijke taal (Wablieft) en door verschillende cases getest. Hieronder vind je een overzicht van deze cases. Op basis van hun ervaringen en feedback werden de instrumenten gefinetuned en verder afgestemd op de (sociale sport)praktijk.

TESTCASES
1. Gymfed – community ‘pulse family’ Vilvoorde (free running)

Pulse Family is een freerunning-community uit Vilvoorde die sinds januari 2016 opgestart is. Deze freerunning-community is een samenwerking tussen de jongeren en de jeugddienst van Vilvoorde en Gymfed. Pulse family traint in een oude, leegstaande loods. De groep organiseert er initiatielessen voor de plaatselijke jeugd. De groep beschikt over vijf opgeleide instructors in de freerunning.

2. VFV: RC Hades

RC Hades is een voetbalclub die drijft op de inzet van vrijwilligers, voetballers en niet- voetballers, kortom mensen met een hart voor het voetbal. Daarom willen ze ook de ouders van de jeugdspelers in hoge mate betrekken bij de club want zonder hun inzet kan er geen voetbalplezier zijn voor de vereniging. Iedere bijdrage aan het vrijwilligerswerk – hoe klein dat ook – is belangrijk voor het voortbestaan van de vereniging want zij vormt het fundament, het kloppende hart, van de club.

RC Hades wil sporten in teamverband en vooral samenwerken, niet alleen op het veld, maar ook daarbuiten; samen met de spelers, trainers, afgevaardigden, bestuur een familiale club bouwen en samen succesvol zijn.

Het uitgangspunt daarbij is dat ze voetbal spelen en voetbal beleven en dat iedereen welkom is, ongeacht afkomst, kleur of geaardheid. Zij zijn een Football +-club en ademen meer dan voetbal.

3. Buurtsport Antwerpen

Buurtsport Antwerpen brengt sport naar de mensen toe. Sporten en bewegen is belangrijk voor iedereen. Het is goed voor de gezondheid, sociale contacten en lijn, maar het is vooral gewoon heel leuk. Daarom probeert Buurtsport Antwerpen het voor iedereen mogelijk te maken om te sporten en/of bewegen in de eigen wijk. In tien verschillende wijken zorgt Buurtsport voor een ruim aanbod aan activiteiten op maat. En voor mensen die moeilijk aan sporten toekomen, werkt Buurtsport een traject op maat uit. Zwemmen voor kinderen, fietsen voor volwassenen, damesturnen, zaalvoetbal,… Naast een vast aanbod ondersteunt Buurtsport ook lokale initiatieven van buurtbewoners en organisaties.

Men kan bij Buurtsport ondermeer terecht voor de toeleiding van individuen naar sport- en beweegopleidingen op maat, zoals City Coach.

City Coach: De opleiding tot City Coach geeft jongeren van 15 tot 25 jaar de mogelijkheid om zichzelf uit te dagen en te leren door te experimenten. Het laat jongeren praktijkgericht kennismaken met het begeleiden van deelnemers tijdens sportieve activiteiten, (nieuwe) urban sporten, het uitwerken van eigen ideeën en vrijwilligerswerk. City Coach is een ‘ComPas’ erkend traject waarbij jongeren via sport en bewegen aan hun competenties sleutelen. Ze nemen daarmee hun eigen leertraject in handen. Dit traject is een opstap naar een cursus bewegingsanimator, trainer of animator in het jeugdwerk. De cursus bestaat uit twee modules: City Coach Rookie en het vervolg City Coach Pro.

4. De uitdaging

De Uitdaging is een initiatief van de afdeling Sociale Zaken van de stad Genk, dat via een preventief beleid werkt aan het verhogen van de maatschappelijke weerbaarheid van jongeren in Genk.

De applicatie werd getest in twee projecten waarbij de uitdaging betrokken is.

“Start2” is één van de initiatieven die de Genkse Dienst Tewerkstelling onderneemt om bepaalde kwetsbare doelgroepen te ondersteunen in hun zoektocht naar werk.   Binnen Start2 richten we ons op jongeren tussen 18 en 25 jaar, zelfs tot 30 jaar, die hun weg wat moeilijker vinden naar de arbeidsmarkt. Via dit traject pikken we hen op en gaan we met hen aan de slag via een hele waaier aan activiteiten en intensieve coaching. Het programma bestaat uit een combinatie van sport, ervaringsgericht leren, maatschappelijke oriëntatie en jobcoaching. Uiteindelijk willen we deze jongeren toeleiden naar relevante maatschappelijke instanties zoals VDAB, opleidingsverstrekkers en natuurlijk de arbeidsmarkt.

“VIA VIA” (Vrouwen In Actie Voor Integratie op de Arbeidsmarkt) is een tewerkstellingsproject dat gericht is op vrouwen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit project heeft tot doel om deze vrouwen hun positie op de arbeidsmarkt te versterken. Het project hanteert de volgende methodieken: jobcoaching, ervaringsleren en sport.

Dit project werd mede mogelijk gemaakt door: Dienst Tewerkstelling, De Uitdaging, VZW vrouwencentrum Genk, VDAB, SportinGenk & Centrum voor Basiseducatie.

D. VRAGEN/BEMERKINGEN?

Your Name (required)

Your Email (required)

Subject

Your Message